በሰማይ ላይ የሚታየው ነጭ መስመር ምሥጢር፡ የአውሮፕላን ጭስ ነው ወይስ ሌላ ነገር?

ጥቅምት 25 ቀን 2019(መናኸሪያ ሬዲዮ) ሰማይ ላይ አውሮፕላኖች ሲበሩ ከኋላቸው የሚከተለው ረዥም ነጭ መስመር የሚፈጠረው “ኮንትሬይልስ” (Contrails) በሚባል ሳይንሳዊ ሂደት ነው። ይህ በእርግጥም ጭስ ሳይሆን፣ ከበረዶ ክሪስታል የተሰራ ደመና ነው። ይህ ክስተት የሚከሰትባቸው ዋና ዋና ምክንያቶች አውሮፕላኑ በሚበርበት ከፍታ ካለው ከባቢ አየር ሁኔታዎች ጋር የተያያዙ ናቸው።

የጄት ሞተሮች ነዳጅ ሲያቃጥሉ ከሚፈጥሯቸው ዋና ዋና ጋዞች መካከል አንዱ እጅግ በጣም ሞቃት የሆነ የውሃ ትነት ሲሆን፣ አውሮፕላኖች የሚበሩበት ከፍታ ከ8,000 ሜትር በላይ ያለው የአየር ሙቀት ደግሞ እጅግ በጣም ቀዝቃዛ ነው።

ሞቃቱ የውሃ ትነት ከሞተሩ ወጥቶ ወደዚህ እጅግ ቀዝቃዛ አየር ሲቀላቀል በቅጽበት ይቀዘቅዛል፤ ልክ በብርድ ቀን ትንፋሻችን አየር ላይ ሲጋጭ ነጭ እንፋሎት እንደሚፈጥረው ማለት ነው። ይህ ፈጣን ውህደት የውሃ ትነት ወደ ጥቃቅን የውሃ ጠብታዎች እንዲዋሃድና ወዲያውኑ ወደ በረዶ ክሪስታሎች እንዲቀየሩ ያደርጋል።

በሚሊዮኖች የሚቆጠሩት እነዚህ የበረዶ ክሪስታሎች በአንድ ላይ ተሰባስበው ነው እኛ ከታች ሆነን ነጭ መስመር መስሎ የምናየው። ስለዚህ፣ የምናየው የአውሮፕላኑ የተቃጠለ ‘ጭስ’ ሳይሆን፣ በበረራ ምክንያት የተፈጠረ ጊዜያዊ ሰው ሰራሽ ደመና ነው።

የዚህ መስመር በሰማይ ላይ ለረጅም ሰዓታት መቆየት ወይም በአጭር ጊዜ ውስጥ መጥፋት የሚወሰነው አውሮፕላኑ በሚያልፍበት ከፍታ ባለው የአየር እርጥበት መጠን ላይ ነው። አየሩ ደረቅ ከሆነ፣ የበረዶው ክሪስታሎች በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ ትነት ተመልሰው ይጠፋሉ። አየሩ እርጥበት የበዛበት ከሆነ ግን፣ ክሪስታሎቹ ሳይጠፉ ሰፍተው ለሰዓታት በሰማይ ላይ ሊቆዩ ይችላሉ።

በአጠቃላይ በሰማይ የምናያቸው እነዚህ ረዣዥም ነጭ መስመሮች የተለመዱ የተፈጥሮ ክስተቶች ሲሆኑ፣ የሚፈጠሩትም በጄት ሞተሮች ከሚወጣው የውሃ ትነት እና በከፍተኛ ከፍታ ላይ ባለው ከባድ ቅዝቃዜ ጥምረት ምክንያት ነው።

__

ሀሳብ እና’ሳ’ፍራለን