ግብርና የበርካታ ሀገራትን ምጣኔ ሀብታዊ እንቅስቃሴ በማሳደግ፣ ከግብርና መር ወደ ኢንዱስትሪ መር ኢኮኖሚ በፍጥነት እንዲሸጋገሩ በማድረግ ረገድ ትልቅ ሚና እንዳለው ይታወቃል። እንደ ቻይና፣ አሜሪካ እና ሩሲያ ያሉ ሀገራት በዘርፉ ሰፊ የሜካናይዜሽን አሰራርን በመጠቀም ለውጥ ማምጣታቸውን የግብርና ባለሙያዎች እና ተመራማሪዎች ይገልጻሉ።
በኢትዮጵያ የፍራፍሬ ምርት በየዓመቱ በዓይነትም ሆነ በድምር መጠን እየጨመረ ቢሆንም፣ ዘርፉ አሁንም ከፍተኛ የዕድገት ዕድል እንዳለው ባለሙያዎች ይናገራሉ። ሀገሪቱ ከሞቃታማ እስከ ቀዝቃዛ የአየር ንብረት ቀጠናዎች ያሏት በመሆኑ ለተለያዩ የፍራፍሬ ዓይነቶች አመቺ ብትሆንም፣ ካላት እምቅ አቅም አንጻር እስካሁን የተሰራው ሥራ ገና መሆኑ ይነገራል።
የኢትዮጵያ ዓመታዊ የፍራፍሬ ምርት እንደ አዝመራው ሁኔታ እና የዝናብ ስርጭት የሚለዋወጥ ቢሆንም፣ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ከ1.2 ሚሊዮን ቶን በላይ ምርት እንደሚገኝ ይገመታል። በሀገሪቱ በስፋት ከሚመረቱት ውስጥ ሙዝ፣ አቮካዶ፣ ማንጎ፣ ፓፓያ፣ ቲማቲም እና የሎሚ ዝርያዎች ተጠቃሽ ናቸው። በተለይም ባለፈው ዓመት የወጣ መረጃ እንደሚያሳየው፣ በምርቱ በስፋት በሚታወቀው የደቡብ የሀገሪቱ ክፍል 34.5 ሚሊዮን ኩንታል ፍራፍሬ እና ከ7 ሚሊዮን ኩንታል በላይ አትክልት ማምረት ተችሏል።
የምጣኔ ሀብት ባለሙያው ዶ/ር ሞላ አለማየሁ እንደሚሉት፣ መንግሥት አልሚ ባለሀብቶችን በማሳተፍ የምርት መጠኑን ማሳደግ እና የፋብሪካዎችን ተደራሽነት ማስፋፋት ይኖርበታል። ከአርሶ አደሩ ወደ ፋብሪካዎች የሚደረገውን የማጓጓዝ ሂደት ማፋጠን እና የገበያ ትስስርን መፍጠር የምርት ብክነትን ለመቀነስ ወሳኝ መሆኑንም ጠቁመዋል።
የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምህር እና የድህረ ምርት ብክነት ማህበር አባል ዶ/ር አሻግሬ ዘውዱ በበኩላቸው፣ ምርቱ በስፋት ቢመረትም የጁስ እና የቲማቲም ድልህ ማቀነባበሪያ ፋብሪካዎች ባለመስፋፋታቸው ምርቱ በየአካባቢው ተበላሽቶ እንደሚቀር አመላክተዋል። እሴት ጨምሮ በመላክ የውጭ ምንዛሬ ግኝትን ማሳደግ እንደሚገባም አሳስበዋል።
የደቡብ ኢትዮጵያ ግብርና ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ አድማሱ አወቀ፣ ክልሉ በዚህ ዓመት በመደበኛው የክረምት ወቅት 200 ሺህ ሄክታር መሬት በልማቱ በመሸፈን ከ18.4 ሚሊዮን ኩንታል በላይ ምርት ለመሰብሰብ ማቀዱን ገልጸዋል። ይሁን እንጂ የጁስ ፋብሪካዎች አለመኖር ለገበሬው ትልቅ ተግዳሮት መሆኑን አልሸሸጉም።
በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልልም ከፍተኛ የማንጎ እና አቮካዶ ምርት እንደሚመረት የገለጹት የዘርፉ ባለሙያ አቶ ያለለት አለነ፣ ከ2007 ዓ.ም ወዲህ በተከሰተ “ነጭ የማንጎ ተባይ” ምክንያት የምርት መቀነስ አጋጥሞ እንደነበር አስታውሰዋል። አሁን ላይ ከአሶሳ ዩኒቨርሲቲ ጋር በመተባበር ዝርያን በማሻሻል ምርቱን ወደ ነበረበት ለመመለስ እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል።
የምጣኔ ሀብት ባለሙያው ዶ/ር ቆስጠንጢኖስ በረኸተስፋ በበኩላቸው፣ ኢትዮጵያ ከምታመርተው ፍራፍሬ 80 በመቶ የሚሆነው ያለምንም ማቀነባበር ወደ ውጭ እንደሚላክ ጠቅሰው፤ ይህም ለሀገሪቱ የሚገባትን ገቢ እንዳታገኝ አድርጓታል ብለዋል። መንግሥት የብድር እና የቦታ አቅርቦት ችግሮችን በመፍታት የግሉን ዘርፍ ማበረታታት እንዳለበትም ጠቁመዋል።
የግብርና ሚኒስቴር የሥራ ኃላፊዎችም የምርት ብክነትን ለመቀነስ እና የገበያ ትስስርን ለመፍጠር የፕሮጀክት ሥራዎች መጀመራቸውን ገልጸዋል። በሌላ በኩል የኢትዮጵያ የምግብና መድኃኒት ቁጥጥር ባለሥልጣን፣ ቀደም ሲል “ጁስ” ተብለው ለገበያ የሚቀርቡ ምርቶች የይዘት ጥራት ጉድለት ስላለባቸው “የፍራፍሬ መጠጥ” የሚል ስያሜ እንዲኖራቸው ማድረጉን አስታውቋል።
ባጠቃላይ፣ ኢትዮጵያ በዘርፉ ያላትን እምቅ አቅም ለመጠቀም ግብርናውን ከኢንዱስትሪው ጋር በማስተሳሰር፣ የግሉን ዘርፍ በማሳተፍ እና እሴት ጨምሮ ለገበያ በማቅረብ የሀገር ውስጥ ገቢንና የውጭ ምንዛሬን ማሳደግ እንደሚገባ ባለሙያዎቹ አጽንኦት ሰጥተዋል።
ዘገባውን በድምጽ ለመስማት ይህን ይጫኑ
ምላሽ ይስጡ